To say both ... and, not only ... but also, either ... or and neither ... nor, Dutch uses four word pairs: _zowel ... als_, _niet alleen ... maar ook_, _óf ... óf_ and the formal _noch ... noch_. Their grammar name is paired conjunctions: linking words that come in twos. The first word tells your listener that a second option is coming, and the second word brings it in.
The pattern
Each pair puts one half in front of each option: _zowel_ A _als_ B, _niet alleen_ A _maar ook_ B, _óf_ A _óf_ B, _noch_ A _noch_ B. The two options are usually the same kind of sentence part, such as two nouns, two verbs or two clauses (groups of words with their own verb).
- _zowel A als B_: both are true, with equal weight. The partner of _zowel_ is _als_, not _en_.
- _niet alleen A maar ook B_: both are true, and B is the extra or the surprise. Between clauses, _maar_ can drop out and _ook_ can move into the second clause.
- _óf A óf B_: one of the two. The accents are usual in writing: they show the stress and keep it apart from plain _of_ (or).
- _noch A noch B_: neither of the two. It sounds formal, so in conversation you will more often hear _geen tijd en ook geen zin_ than _noch tijd noch zin_.
- A pair that links words or phrases does not change the word order. The whole pair counts as one sentence part, even at the start.
- As a subject, agreement depends on the pair. With _zowel ... als_ and two singular subjects, a plural verb is the safe choice, although the singular is also possible. With _óf ... óf_ and two singular subjects, you normally use a singular verb: _Óf Fatima óf Ahmed komt morgen._ If both subjects are plural, the verb is plural too.
- _Niet alleen ... maar ook_ and _óf ... óf_ also link whole clauses. _Zowel ... als_ and _noch ... noch_ mostly link words and phrases.
Examples
| Zowel Fatima als Ahmed werken bij de gemeente. | Both Fatima and Ahmed work for the municipality. |
|---|---|
| Mei heeft zowel gekookt als afgewassen. | Mei both cooked and did the dishes. |
| Priya spreekt niet alleen Nederlands, maar ook een beetje Fries. | Priya speaks not only Dutch, but also a bit of Frisian. |
| Daan komt niet alleen te laat, maar hij heeft ook zijn laptop thuis laten liggen. | Not only is Daan late, but he has also left his laptop at home. |
| Niet alleen is de huur verhoogd, maar de energierekening is ook flink gestegen. | Not only has the rent been raised, but the energy bill has also gone up a lot. |
| Het feestje is óf zaterdag óf zondag, dat hoor ik nog. | The party is either on Saturday or on Sunday, I'll find out which. |
| Óf je maakt online een afspraak, óf je belt de gemeente. | Either you make an appointment online, or you call the municipality. |
| De minister wilde het bericht noch bevestigen noch ontkennen. | The minister would neither confirm nor deny the report. |
| Ik heb noch de huisarts noch de apotheek kunnen bereiken. | I could reach neither the GP nor the pharmacy. |
Why it works this way
Think of the first word as a signpost. When a Dutch listener hears _zowel_, they wait for _als_, just as _zo groot_ makes them wait for _als_ in _zo groot als_ (as big as). The signpost also announces what kind of second option is coming: an equal partner, an extra, an alternative or another no.
Word order gets interesting when the pairs link clauses. If _niet alleen_ on its own opens a clause, it fills the first position, so [the verb comes next](#/lesson/verb-second): _Niet alleen is de huur verhoogd_. English does something similar in "not only has the rent gone up", except that Dutch never needs an extra "do": _Niet alleen regent het_ simply means "not only does it rain".
_Óf_ is different. Like _en_ and _maar_, it takes [no position at all](#/lesson/coordinating-conjunctions), so what follows is an ordinary main clause, usually starting with the subject: _Óf je maakt online een afspraak, óf je belt de gemeente._
Finally, _noch_ already contains the "not". If you speak Spanish or French, you may be tempted to add _niet_, the way you would add "no" or "ne". In Dutch that becomes a double negative.
Remember: the first word is a promise. After _zowel_ you owe an _als_, after _óf_ or _noch_ you owe a second one, and after _niet alleen_ you owe a second part, usually with _ook_.
Watch out
- Not: _Ik spreek beide Engels en Nederlands._ Say: _Ik spreek zowel Engels als Nederlands._ (_beide_ cannot link two options; _beide talen_ is fine)
- Not: _Je kunt zowel in de winkel en online bestellen._ Say: _Je kunt zowel in de winkel als online bestellen._ (English "and" becomes _als_ after _zowel_)
- Not: _Niet alleen het is koud, het waait ook hard._ Say: _Niet alleen is het koud, het waait ook hard._ (the verb comes straight after _niet alleen_)
- Not: _Ik heb niet noch tijd noch zin._ Say: _Ik heb noch tijd noch zin._ (_noch_ already means not)
Quick check
- Fill in the gap: _Je kunt zowel met je pinpas ... met je telefoon betalen._
- Which pair fits, _zowel_ and _als_, _óf_ and _óf_, or _noch_ and _noch_? _Mei twijfelt tussen twee plekken voor haar verjaardag. Het wordt ... bij haar thuis ... in het café om de hoek._
- Fix the word order without moving _niet alleen_: _Niet alleen het sneeuwt, het is ook glad op de fietspaden._
- Choose _zowel_, _niet alleen_ or _noch_: _De nieuwe regels gelden ... voor huurders, maar ook voor huiseigenaren._
Answers
- _als_ (the partner of _zowel_ is _als_)
- _Het wordt óf bij haar thuis óf in het café om de hoek._ (she will pick one of the two places)
- _Niet alleen sneeuwt het, het is ook glad op de fietspaden._ (_niet alleen_ fills the first position, so the verb comes next)
- _niet alleen_ (it matches _maar ook_ later in the sentence)
Use it today
Send a friend or colleague a Dutch message today that offers a choice, such as _Zullen we óf vrijdag óf zaterdag afspreken?_, and add one sentence about your week with _niet alleen ... maar ook_.