To make a wish in Dutch, put a past-tense verb first and add _maar_: _Was het maar vrijdag_ (If only it were Friday). For regret, use _had_ or _was_ plus a past participle (the verb form in _ik heb geslapen_): _Had ik maar meer geslapen_ (I wish I had slept more). With _als_ and a present-tense verb, _maar_ often sets a condition: _Als je maar op tijd bent_ means "as long as you're on time".
The pattern
For a wish or a regret, start with a past-tense verb, then the subject, then _maar_. For a condition or a hope, use _als_, the subject and _maar_, with a present-tense verb at the end.
- Wish about now: use the simple past. _Had ik maar een tuin._ (If only I had a garden.)
- Regret about the past: use _had_ or _was_ plus the past participle. Pick the helper verb the main verb takes in the perfect: _Had ik maar meer geslapen_, _Was ik maar thuisgebleven_. See [Hebben or zijn in the perfect tense](#/lesson/hebben-or-zijn).
- Where _maar_ goes: usually right after the subject, or after a short pronoun that follows it, such as _het_ or _hem_: _Wist ik het maar_ (If only I knew). It can also come before a subject that is not a short pronoun (_Had maar iedereen zo'n buurvrouw_), but right after the subject is the most common order.
- The same wish with _als_: _Als ik maar een tuin had._ The verb moves to the end, as in other clauses with _als_.
- Condition or hope: with a present-tense verb, _als ... maar_ can express a condition ("as long as"), a warning ("just make sure"), or, on its own, a hope: _Als het maar droog blijft!_ (Let's hope it stays dry!)
Examples
| Was het maar vrijdag. | If only it were Friday. |
|---|---|
| Had ik maar meer geslapen vannacht. | I wish I had slept more last night. |
| Kon Mei maar vaker vanuit huis werken. | If only Mei could work from home more often. |
| Wist ik maar waar ik mijn fietssleutel had gelaten. | If only I knew where I had left my bike key. |
| Was ik maar eerder vertrokken, dan had ik de trein nog gehaald. | If only I had left earlier, I would still have caught the train. |
| Als ik maar wat meer tijd had. | If only I had a bit more time. |
| Het maakt niet uit wat je aantrekt, als je maar op tijd bent. | It doesn't matter what you wear, as long as you're on time. |
| Joris mag mijn auto lenen, als hij hem maar voltankt. | Joris can borrow my car, as long as he fills it up. |
| We fietsen zaterdag naar Utrecht. Als het maar droog blijft! | We're cycling to Utrecht on Saturday. Let's hope it stays dry! |
Why it works this way
A wish is half of an unreal if-sentence. Take _Als ik meer tijd had, zou ik vaker sporten_ (If I had more time, I would exercise more). Drop the second half, add _maar_, and what is left is a sigh: _Als ik maar meer tijd had._
As you saw in [Conditions without als](#/lesson/conditionals-without-als), Dutch can also drop _als_ and put the verb first. That gives the short form: _Had ik maar meer tijd._ The past tense does the same job as in English "if only I had": it tells the listener the situation is not real. For the complete if-sentence, see [If only: Als ik het had geweten](#/lesson/unreal-past).
With a present-tense verb, nothing is unreal. _Als je maar op tijd bent_ is a real condition, and _maar_ says that this is the one thing that matters. On its own, it works as a friendly warning (Just make sure you're on time!) or as a hope: _Als het maar niet gaat regenen_ (I just hope it doesn't rain).
Two contrast pairs make the difference visible:
- _Had ik maar meer tijd._ is about now. _Had ik maar meer tijd gehad._ is about a moment that is over.
- _Als de trein maar rijdt._ means you hope it runs, and it might. _Reed de trein maar._ means it is not running.
In speech, _nou_ often joins in for extra impatience: _Was het nou maar vrijdag._ If you prefer a full clause, _Ik wou dat het vrijdag was_ says the same thing.
Remember: here _maar_ does not mean "but", it means "only". Old-fashioned English even uses the same order: "Had I only known" is _Had ik het maar geweten_.
Watch out
- Not: _Ik wens het was vrijdag._ Say: _Was het maar vrijdag._ (for an unreal wish, use the _maar_ form or _Ik wou dat het vrijdag was_; a common use of _wensen_ is wishing someone something: _Ik wens je veel succes_)
- Not: _Had ik maar thuisgebleven._ Say: _Was ik maar thuisgebleven._ (_thuisblijven_ takes _zijn_ in the perfect, so the regret takes _was_)
- Not: _Woon ik maar dichter bij mijn werk._ Say: _Woonde ik maar dichter bij mijn werk._ (a wish about now still needs the past tense)
- Not: _Als je maar bent op tijd._ Say: _Als je maar op tijd bent._ (after _als_, the verb goes to the end)
Quick check
- Fill in the right form of _hebben_ (a wish about now): _Mijn fiets is weer kapot. ... ik maar een nieuwe fiets._
- Fill in _had_ or _was_: _Daan heeft de trein gemist. ... hij maar eerder van huis gegaan._
- Rewrite with _maar_ directly after the subject: _Als maar de bus op tijd komt!_
- Choose the meaning of _Je mag morgen thuiswerken, als je maar bereikbaar bent._ a) "If only you were reachable." b) "As long as you can be reached."
Answers
- _Had_: a wish about now uses the simple past of _hebben_.
- _Was_: _gaan_ takes _zijn_ in the perfect (_hij is gegaan_).
- _Als de bus maar op tijd komt!_: _maar_ now follows the subject _de bus_, the most common order (the original is also possible), and the verb stays at the end.
- b: here _als je maar bereikbaar bent_ states the condition for being allowed to work from home: you must be reachable.
Use it today
Before bed tonight, say three sentences out loud: one wish about now (_Was ik maar..._), one regret about today (_Had ik maar..._ or _Was ik maar..._), and one condition for a housemate or colleague (_..., als je maar..._).